Telif ve meme: dürüst versiyon

Meme'ler başkalarının görüntüsünden, fotoğrafından ve müziğinden kurulur; yani neredeyse her meme telife dokunur. Bunun nadiren sorun çıkarmasının sebebi meme'lerin muaf olması değil — değiller — hak sahiplerinin ticari olmayan esprilerin çoğunun peşine düşmemesidir. Çizginin nerede olduğunu bilmek en çok, videon para kazanmaya başladığı anda önem kazanır.

Meme'ler kendiliğinden muaf değildir

Hiçbir ülkenin telif hukukunda meme istisnası yoktur. Bir film klibi, bir fotoğraf, bir şarkı ve birinin kanalından bir görüntü, yaratıldıkları anda korunur; bir savunma uygulanmadıkça yeniden kullanmak teknik olarak ihlaldir. Ülkeye göre değişen şey hangi savunmaların var olduğu ve ne kadar geniş oldukları — aynı meme'in bir ülkede tamamen yasal, başka bir ülkede dava konusu olabilmesinin sebebi budur.

Adil kullanım, adil muamele ve parodi

ABD'de adil kullanım dört faktörlü esnek bir testtir ve dönüştürücülük çok şey ifade eder: orijinali yorumlayan ya da bağlamını değiştiren bir meme, yalnızca yeniden paylaşandan çok daha iyi konumdadır. İngiltere ve Commonwealth'in büyük kısmında adil muamele daha dardır, belirli amaçları sayar ve karikatür, parodi ile pastiş için açık bir istisna içerir. AB üye devletlerden parodiye izin vermelerini ister. Türkiye'de FSEK, ucu açık bir adil kullanım yerine iktibas ve şahsi kullanım istisnaları getirir; eser sahibinin manevi haklarına dokunmamak da esastır. Bu sistemlerin hepsinde ticari kullanım aleyhine işler ve aldığın miktar önemlidir.

Videoları gerçekte kaldırtan şey

Pratikte uygulama otomatiktir. Platformlar ses ve görüntü üzerinde eşleştirme çalıştırır ve bir eşleşme, kullanımın mahkemede ayakta kalıp kalmayacağından bağımsız olarak talep tetikler. En yoğun eşleştirilen şey müziktir; listelerdeki bir parçayla yapılan meme'in saatler içinde susturulmasının ya da bazı ülkelerde engellenmesinin sebebi budur. Sonra stüdyo görüntüleri gelir. Talep dava değildir ve genelde susturma, engelleme ya da gelirin yönlendirilmesiyle çözülür — ama aynı esprinin kütüphane müziğiyle yüklenince yaşayıp hit şarkıyla yüklenince ölmesinin sebebi budur.

Saygı gösterilmeye değer çizgiler

Üç durum gerçekten riskli ve hangi ülkede olursan ol kaçınmaya değer. Birinin yüzünü ya da görüntüsünü izinsiz bir reklamda kullanmak; bu, telifin üstüne kişilik haklarını ekler. Başka bir üreticinin videosunun tamamını kendi filigranınla yeniden yüklemek; bu düpedüz ihlaldir ve toplulukların en sert cezalandırdığı şeydir. Ve onay ima eden her şey — bir markayı ya da gerçek bir kişinin görüntüsünü onaylıyormuş izlenimi verecek biçimde kullanmak. Bir şeyle dalga geçmek neredeyse her yerde iyi savunuluyor; o şeymiş gibi yapmak değil.